Marka tescil belgesi, girişimciler ve işletmeler için adeta bir kalkan gibi algılanır. Pek çok marka sahibi, Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan (TÜRKPATENT) aldığı tescil belgesini eline aldığında şu düşünceye kapılır:
“Artık markam tamamen güvende. Kimse bana dava açamaz.”
Ancak uygulamada bu düşünce tam olarak doğru değildir.
Evet, marka tescil belgesi çok güçlü bir haktır; fakat mutlak ve dokunulmaz bir zırh değildir.
Bu makalede şu sorulara net ve detaylı yanıtlar bulacaksınız:
- Tescilli bir markaya karşı dava açılabilir mi?
- Marka tescili hangi durumlarda iptal edilebilir?
- “Hükümsüzlük davası” nedir ve kimler açabilir?
- Önceki hak sahipleri nasıl bir yol izler?
- Marka tescil belgesi sizi hangi ölçüde korur?
Marka Tescil Belgesi Ne Anlama Gelir?
Marka tescil belgesi, sahibine şu hakları verir:
- Markayı tescil kapsamındaki mal ve hizmetler için tek başına kullanma
- Üçüncü kişilerin izinsiz kullanımını engelleme
- Taklit ve haksız kullanım durumlarında dava açma
- Markayı devretme, lisans verme, rehin gösterme
Bu yönüyle marka tescili, mülkiyet hakkına benzer güçlü bir haktır.
Ancak burada kritik bir ayrım vardır:
Tescil, her zaman “kesin hak” anlamına gelmez.
Tescilli Bir Markaya Karşı Dava Açılabilir mi?
Kısa cevap: Evet, açılabilir.
Marka tescil belgesi olan bir kişiye veya şirkete karşı;
- Hükümsüzlük davası
- Marka hakkına tecavüz davası
- Haksız rekabet davası
- Kullanmama nedeniyle iptal talebi
gibi çeşitli hukuki yollar mümkündür.
Bunların en önemlisi ve en çok merak edileni ise hükümsüzlük davasıdır.
Hükümsüzlük Davası Nedir?
Hükümsüzlük davası, tescil edilmiş bir markanın:
- Baştan itibaren
- Hiç tescil edilmemiş sayılması
amacıyla açılan davadır.
Yani dava başarılı olursa:
- Marka tescil belgesi geçmişe etkili olarak ortadan kalkar
- Marka sahibi, sanki hiç tescil almamış gibi kabul edilir
Bu nedenle hükümsüzlük davaları, marka sahipleri açısından en ciddi hukuki risklerden biridir.
Kimler Hükümsüzlük Davası Açabilir?
Hükümsüzlük davası açabilecek kişiler şunlardır:
- Önceki tarihli marka sahipleri
- Önceki tarihli marka başvuru sahipleri
- Ticaret unvanı, işletme adı, alan adı gibi önceki hak sahipleri
- Tanınmış marka sahipleri
- Bazı durumlarda tüketiciler ve meslek kuruluşları
Özellikle şu durum çok yaygındır:
Marka başvurusu sırasında itiraz etmeyen veya itirazı kaçıran bir kişi, tescilden sonra mahkeme yoluyla hak arar.
Hangi Nedenlerle Tescilli Bir Marka İptal Edilebilir?
Bir marka tescil edilmiş olsa bile aşağıdaki nedenlerle hükümsüz kılınabilir:
1. Önceki Markayla Karıştırılma İhtimali
Eğer tescilli marka:
- Önceki tarihli bir markayla
- Görsel, işitsel veya anlamsal olarak
- Tüketicide karıştırılma ihtimali yaratıyorsa
mahkeme, markayı hükümsüz sayabilir.
Bu durum özellikle:
- Profesyonel benzerlik araştırması yapılmadan yapılan başvurularda görülür.
2. Önceki Haklara Tecavüz
Marka;
- Daha önce kullanılan bir ticaret unvanına
- İşletme adına
- Alan adına
- Tanınmış bir kişilik adına
dayanıyorsa, tescil edilmiş olsa bile iptal edilebilir.
3.⃣ Kötü Niyetle Yapılan Başvurular
Eğer marka:
- Başkasının bilinen markasını engellemek için
- Ticari çıkar sağlamak amacıyla
- Bilerek ve isteyerek benzer şekilde tescil ettirilmişse
mahkeme, kötü niyet gerekçesiyle markayı iptal edebilir.
Bu tür davalarda zaman aşımı çoğu zaman uygulanmaz.
4.⃣ Ayırt Edici Olmayan Markalar
Marka;
- Tanımlayıcıysa
- Genel kullanıma aitse
- Cins, vasıf, kalite belirtiyorsa
tescil edilmiş olsa bile hükümsüzlüğü gündeme gelebilir.
5.⃣ Kullanmama Nedeniyle İptal
Tescilli marka:
- Tescil tarihinden itibaren 5 yıl boyunca
- Ciddi ve gerçek bir şekilde kullanılmamışsa
rakipler veya ilgili kişiler, iptal talebinde bulunabilir.
Bu durumda marka, geleceğe etkili olarak ortadan kaldırılır.
“Tescil Belgesi Aldım, Kimse Bana Dokunamaz” Düşüncesi Neden Yanlış?
Uygulamada sıkça karşılaşılan yanlış algılar şunlardır:
- “Tescil aldıysam geçmiş haklar artık beni bağlamaz”
- “İtiraz gelmediyse artık dava açılamaz”
- “Belge varsa dava otomatik reddedilir”
Oysa marka hukuku:
- Sadece sicile değil
- Gerçek hak sahipliğine ve önceliğe bakar
Bu nedenle tescil, güçlü bir delildir; ama kesin dokunulmazlık sağlamaz.
Marka Tescil Belgesi Sahibi Olmak Hiç mi Güvence Sağlamaz?
Elbette sağlar.
Marka tescil belgesi:
- Marka sahibine hukuki karine sağlar
- İspat yükünü çoğu zaman karşı tarafa yükler
- Dava süreçlerinde ciddi avantaj yaratır
- Tescilsiz kullanıma göre çok daha güçlü bir konum sunar
Ancak bu güvence:
- Doğru başvuru yapılmışsa
- Benzerlik riski iyi analiz edilmişse
- Marka fiilen kullanılıyorsa
anlamlı hale gelir.
Risk Nasıl Azaltılır?
Marka sahiplerinin dava riskini azaltmak için:
- Başvuru öncesi profesyonel marka benzerlik araştırması
- Doğru sınıf ve alt grup seçimi
- Markanın fiili ve belgeli kullanımı
- İtiraz ve dava süreçlerinde uzman desteği
şarttır.
Unutulmamalıdır ki:
Marka hukuku, “belge almak” değil, strateji yönetimi işidir.
Sonuç: Tescil Güçlüdür, Ama Tek Başına Yeterli Değildir
Marka tescil belgesi:
- Çok önemli
- Çok değerli
- Vazgeçilmez bir haktır
Ancak:
- Geçmiş haklar
- Kötü niyet iddiaları
- Benzerlik riskleri
her zaman masadadır.
Bu nedenle marka tescili, sürecin sonu değil;
doğru yönetilmesi gereken uzun vadeli bir hukuki yatırımdır.
Doğru strateji için Meslek Patent ve uzmanlarımıza danışabilirsiniz. Ekrandaki whatsapp ikonuna tıklayarak hemen bilgi alabilir veya ayrıntılı bilgi almak için 0216 553 22 23 telefon üzerinden bizimle iletişime geçebilir. İletişim bilgilerimiz için tıklayın.
