Tescilli Markamı 5 Yıl Boyunca Hiç Kullanmazsam Ne Olur?
Marka tescil belgesini eline alan birçok kişi şu düşünceye kapılır:
“Artık markam sonsuza kadar benim. Kimse dokunamaz.”
Ne yazık ki bu düşünce tamamen doğru değildir.
Marka tescili, size sınırsız ve koşulsuz bir koruma sağlamaz.
Aksine, marka hukukunda çok kritik bir ilke vardır:
Marka tescili tek başına yeterli değildir; markanın kullanılması gerekir.
Bu makalede, tescilli bir markanın 5 yıl boyunca hiç kullanılmaması halinde ne olacağını, “kullanmama nedeniyle iptal” kavramını, rakiplerin bu durumu nasıl fırsata çevirebileceğini ve markanızı nasıl güvence altına alabileceğinizi detaylı şekilde ele alacağız.
Marka Tescili Gerçekten Ne Sağlar?
Önce temel bir yanılgıyı düzeltelim.
Marka tescili:
- Size mutlak ve ebedi bir mülkiyet hakkı vermez
- Markayı “kasaya koyup” bekletebileceğiniz bir belge değildir
- Aktif kullanım varsayımı üzerine kuruludur
Marka hukuku, markayı ticari hayatta kullanılan bir işaret olarak görür.
Kullanılmayan bir markanın, hukuken korunmaya devam etmesi beklenmez.
5 Yıl Kuralı Nedir?
Türk marka hukukunda (SMK – 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu) çok net bir düzenleme vardır:
Tescilli bir marka, tescil tarihinden itibaren 5 yıl boyunca Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmazsa, iptale konu olabilir.
Burada altı çizilmesi gereken iki kritik kavram vardır:
- 5 yıl
- Ciddi kullanım
“Kullanmama Nedeniyle İptal” Ne Demektir?
Kullanmama nedeniyle iptal, markanın:
- Tescilli olmasına rağmen
- Ticari hayatta fiilen kullanılmaması durumunda
- Üçüncü kişilerin talebiyle
- Hükümsüz hale getirilmesidir
Yani marka otomatik olarak düşmez.
Ama her an hedef haline gelir.
Kimler Markamın İptalini Talep Edebilir?
Bu noktada birçok kişi şaşırır.
Markanızın iptalini:
- Rakipleriniz
- Aynı veya benzer markayı kullanmak isteyen kişiler
- Yeni başvuru yapıp sizin markanıza takılan girişimciler
talep edebilir.
Özellikle şu senaryo çok yaygındır:
Bir kişi, sizin tescilli ama kullanılmayan markanızla benzer bir marka tescil ettirmek ister.
Sizin markanız engel oluşturur.
Bunun üzerine “kullanmama nedeniyle iptal” talebiyle harekete geçer.
İşte bu noktada, yıllardır “hiç dokunmadığınız” marka bir anda en zayıf noktanız haline gelir.
Marka Kendiliğinden Düşer mi?
Hayır.
Marka:
- 5 yıl kullanılmasa bile
- Kendiliğinden sicilden silinmez
- Tescil kaydı durmaya devam eder
Ancak bu durum, markanın güvende olduğu anlamına gelmez.
İptal mekanizması:
- Bir talep üzerine işler
- Talep geldiği anda, kullanım ispatı gündeme gelir
“Ben Kullanmıyordum Ama Kimse De Şikâyet Etmedi” Yanılgısı
Birçok marka sahibi şu cümleyi kurar:
“Yıllardır markayı kullanmıyorum ama bugüne kadar sorun çıkmadı.”
Bu, hukuki bir güvence değildir.
Bu sadece henüz hedef alınmadığınız anlamına gelir.
Marka hukuku:
- Pasif değil
- Reaktif çalışır
Birisi menfaat gördüğü anda, markanız gündeme gelir.
Ciddi Kullanım Ne Demektir?
En kritik noktalardan biri de budur.
Her kullanım, “kullanım” sayılmaz.
Ciddi kullanım:
- Ticari amaçlı olmalıdır
- Sembolik veya göstermelik olmamalıdır
- Süreklilik arz etmelidir
- İlgili mal veya hizmetlerle bağlantılı olmalıdır
Örneğin:
- Sadece bir fatura kesmek
- Sırf iptalden kurtulmak için bir broşür bastırmak
- Web sitesini açıp kapatmak
çoğu zaman yetersiz kullanım olarak değerlendirilir.
Kullanımı Nasıl İspatlamak Gerekir?
İptal talebi geldiğinde marka sahibine şu soru sorulur:
“Bu markayı son 5 yıl içinde nasıl kullandın?”
Bu soruya şu belgelerle cevap verilebilir:
- Faturalar
- E-arşiv kayıtları
- Satış sözleşmeleri
- Web sitesi ekran görüntüleri
- Sosyal medya paylaşımları
- Reklamlar
- Ambalaj örnekleri
Belgelenemeyen kullanım, hukuken yok hükmündedir.
Markayı Kullanmadım Ama Haklı Bir Sebebim Vardı
Kanun, istisnai durumları da kabul eder.
Örneğin:
- Yasal engeller
- İthalat yasakları
- Mücbir sebepler
- Devlet kaynaklı izin sorunları
Ancak:
- Ekonomik zorluklar
- “Henüz planlıyordum”
- “Yatırımcı bekliyordum”
genellikle haklı sebep sayılmaz.
Rakipler Bu Durumu Nasıl Fırsata Çevirir?
Deneyimli rakipler veya danışmanlı çalışan girişimciler şu yolu izler:
- Sektörde boşta duran ama tescilli markaları tespit eder
- Bu markaların fiilen kullanılmadığını analiz eder
- İlgili marka için iptal talebi başlatır
- Marka düştükten sonra:
- Kendi adına tescil eder
- Ya da yoluna devam eder
Yani kullanılmayan marka, rakipler için kilit açan bir anahtar haline gelir.
Markamı Korumak İçin Ne Yapmalıyım?
En temel stratejiler şunlardır:
1. Markayı Gerçekten Kullanın
Tescil, kullanım içindir; kullanım, korumanın temelidir.
2. Kullanımı Belgeleyin
“Nasıl olsa kullanıyorum” demek yetmez.
Belgeleri saklamak hayati önemdedir.
3. Gerekirse Lisanslayın
Kendiniz kullanmıyorsanız:
- Başka bir şirkete
- Grup şirketine
- İş ortağına
lisans vererek kullanım şartını sağlayabilirsiniz.
4. Portföyünüzü Stratejik Yönetin
Her tescil edilen markayı sonsuza kadar tutmak zorunda değilsiniz.
Kullanılmayan markalar, risk üretir.
Sonuç: Tescil Bir Başlangıçtır, Son Değil
“Tescilli markamı 5 yıl boyunca hiç kullanmazsam ne olur?” sorusunun cevabı şudur:
Marka düşmez, ama düşürülebilir.
Ve bu risk:
- Sessizdir
- Yıllarca bekler
- Uygun anda ortaya çıkar
Marka tescili bir kalkan değildir;
aktif kullanıldığında işe yarayan bir zırhtır.
Markanızı sadece tescil etmek yetmez, korumak gerekir.
Kullanım, lisans ve marka stratejiniz için Meslek Patent ve uzmanlarımıza danışabilirsiniz. Ekrandaki whatsapp ikonuna tıklayarak hemen bilgi alabilir veya ayrıntılı bilgi almak için 0216 553 22 23 telefon üzerinden bizimle iletişime geçebilir. İletişim bilgilerimiz için tıklayın.
